مىدهد . در جمله * ( « قُلْ أُذُنُ خَيْرٍ لَكُمْ » ) * اضافه « اذن » به « خير » اضافه حقيقى است ، و معنايش اين است كه او بسيار شنوا است ، ولى آنچه خير شما در آن است مىشنود ، مثلا وحى خداى سبحان را مىشنود كه مايه خير شما است و از مؤمنين خيرخواهىهاى ايشان را مىشنود كه باز خير شما در آنست . ممكن هم هست بگوييم اضافه مذكور اضافه موصوف بر صفت است ، و معناى آن اين است كه او گوش هست ، ليكن گوشى است با اين صفت ، كه براى شما خير است ، چون نمىشنود مگر چيزى را كه به شما سود مىرساند و ضررى هم برايتان ندارد . فرق ميان اين دو احتمال اين است كه لازمه وجه اولى اين است كه مسموع آن حضرت از وحى خدا و نصيحت مؤمنان خير باشد . و لازمه وجه دومى اين است كه استماع آن جناب استماع خيرى باشد يعنى به پاره اى از حرفهايى كه براى مسلمانان خير نيست گوش مىدهد ، و ليكن صرفا به منظور احترام از گوينده گوش مىدهد و كلام او را حمل بر صحت مىكند تا هتك حرمت او را نكرده و خود نيز گمان بد به مردم نبرده باشد ، و ليكن اثر خبر صادق و مطابق با واقع را هم بر آن بار نمىكند ، يعنى اگر در سعايت كسى باشد آن شخص را مؤاخذه نمىكند ، در نتيجه هم به حرفهاى گوينده گوش داده و او را احترام كرده ، و هم ايمان آن مؤمنى را كه وى در باره او بدگويى و سعايت كرده محترم شمرده است . و از اين بيان روشن مىشود كه مناسبتر به سياق آيه همين وجه دوم است ، چون در دنبال جمله مورد بحث فرموده : * ( « يُؤْمِنُ بِاللَّه وَيُؤْمِنُ لِلْمُؤْمِنِينَ . . . » ) * . توضيح اينكه ، ايمان به معناى تصديق است ، و خداوند در جمله * ( « يُؤْمِنُ بِاللَّه » ) * متعلق ايمان را ذكر كرده ، ولى در جمله * ( « وَيُؤْمِنُ لِلْمُؤْمِنِينَ » ) * متعلق را ذكر نكرده و نفرموده به چه چيز تصديق مىكند ، همين قدر فرموده به نفع مؤمنين تصديق مىكند ، و تصديقى كه حتى در خبرهاى زيانآور به نفع مؤمنين تمام شود اين است كه شنونده ، مخبر را تصديق كند ، نه خبرى را كه آورده ، به اين معنا كه به مخبر وانمود كند كه من تو را راستگو مىدانم ، هر چند در واقع خبر او را خبر نادرستى بداند و آثار صدق بر خبرش بار نكند . و نظير اين تفكيك ميان مخبر و خبر وى ، در آيه شريفه « إِذا جاءَكَ الْمُنافِقُونَ قالُوا نَشْهَدُ إِنَّكَ لَرَسُولُ اللَّه وَاللَّه يَعْلَمُ إِنَّكَ لَرَسُولُه وَاللَّه يَشْهَدُ إِنَّ الْمُنافِقِينَ لَكاذِبُونَ » « 1 » آمده ، كه

--> ( 1 ) آن زمان كه منافقان نزد تو آمدند و گفتند : ما شهادت مىدهيم كه تو رسول اللهى ، و خدا مىداند كه تو رسول اويى و او شهادت مىدهد كه منافقان دروغگويند . سوره منافقون آيه 1